Tavanam

مقدمه

آیا تا به حال به این موضوع فکر کرده اید که چه فرقی بین یک شخصی که همیشه اقساط تسهیلاتش به موقع بازپرداخت می کند و شخصی که همواره با تاخیر پرداخت می کند وجود دارد؟ آیا خوش حسابی به شهرت اعتباری تاثیری در دریافت سریعتر تسهیلات دارد؟ در ادامه به این سئوالات پاسخ خواهیم داد.
شناسنامه اعتباری، سابقه اعتباری شما را در چند سال گذشته نشان می دهد. این شناسنامه نشان می دهد شما چه تسهیلاتی را دریافت کرده اید و چگونه اقساط آن را پرداخت کر ده اید. بانک ها و موسسات اعتباری با بررسی شناسنامه اعتباری شما و سایر بررسی های خود، به شما تسهیلات می دهند. بنابراین شما می توانید با مشاهده شناسنامه اعتباری خود و مدیریت آن وضعیت اعتباریتان را بهبود داده و از شهرت اعتباری برخوردار شوید. به این منظور، باید بدانیم که چه اطلاعاتی در شناسنامه اعتباری ما وجود دارد؟ چطور می توانیم شناسنامه اعتباری خود را اصلاح کنیم؟ چه سازمان هایی به شناسنامه اعتباری ما دسترسی دارند؟ و سوالات دیگری از این قبیل که در این بخش به آنها پرداخت می شود.

شناسنامه اعتباری چیست؟

شناسنامه اعتباری، نشان می دهد که هر شخصی چه تسهیلاتی را از بانک ها و موسسات اعتباری دریافت کرده اند و چگونه نسبت به پرداخت اقساط آن اقدام نموده است. اگر شخص اقساط خودش را به موقع پرداخت کرده باشد شناسنامه اعتباری او مثبت و اگر در پرداخت اقساط تاخیر داشته باشد شناسنامه اعتباری او دارای سابقه اعتباری منفی خواهد بود. بنابراین شخص می تواند با پرداخت به موقع اقساط تسهیلات دریافتی اش باعث اصلاح شناسنامه اعتباری و ایجاد «شهرت اعتباری» برای خودش بشود.
در حقیقت، شناسنامه اعتباری شخص، معرفی نامه ای است که کارنامه و عملکرد اعتباری شخص را در زمینه پایبندی او به ایفای تعهدات نشان می دهد. از این رو وقتی این شخص برای دریافت تسهیلات به شعبه بانکم مراجعه کند، متصدی شعبه با دریافت و ارزیابی شناسنامه اعتباری او متوجه خواهد شد این شخص تا چه میزان به تعهداتش پایبند بوده است. به عنوان مثال آیا این شخص اقساط تسهیلات قبلی خود را سر موعد تعیین شده پرداخت نموده یا این که آن را دیر پرداخت می کرده است.

مزایای شناسنامه اعتباری

شناسنامه اعتباری، میزان پایبندی شما در ایفای تعهداتان را برای استفاده کنندگان از شناسنامه منعکس نموده و به عنوان عاملی مهم در پرداخت تسهیلات به شما مورد توجه قرار می گیرد. به این معنی که شما با مدیریت پرداخت اقساط تسهیلات دریافتی تان می توانید زمینه کسب شهرت اعتباری را برای خود فراهم کنید.
این موضوع از دونظر دارای اهمیت است: یکی اینکه هرچه شما از شهرت اعتباری بالاتری برخوردار باشید راحت تر و سریع تر می توانید در مواقع لزوم تسهیلات دریافت کنید. از سوی دیگر بانک ها و موسسات اعتباری نیز با اطمینان بیش تر تسهیلات را به شما پرداخت خواهند نمود. وقتی بانک ها چند مشتری را به صورت همزمان مورد ارزیابی قرار می دهند، آن شخص که از شناسنامه اعتباری مناسب تری برخوردار باشد، شانس بیشتری برای دریافت تسهیلات خواهد داشت. بنابراین مثبت نگهداشتن شناسنامه اعتباری اهمیت بالایی دارد.
برخورداری از یک شناسنامه اعتباری مثبت از ارزش فراوانی برخوردار است. در کشورهای دیگر افراد برای انجام هرگونه معاملات اعتباری مثل خریدهای نسیه، اجاره واحد مسکونی، خرید اقساطی بیمه نامه، دریافت وام های خرد از صندوق ها و موسسات مالی خرد، انعقاد قراردادهای لیزینگ، تکمیل پرونده استخدام و از این قبیل، شناسنامه اعتباری خود را از سامانه اعتبارسنجی دریافت و به طرف دیگر ارائه می نمایند.

چه بخش هایی در شناسنامه اعتباری وجود دارد؟

شناسنامه اعتباری دارای چهاربخش کلی است:

  • اطلاعات هویتی: شامل کدملی، نام و نام خانوادگی، نام پدر، جنسیت، تاریخ تولد، محل تولد، وضعیت تاهل، شماره تماس، نشانی.
  • سابقه اعتباری: سابقه اعتباری، بخش اصلی شناسنامه اعتباری را تشکیل می دهد. این بخش حاوی اطلاعات تسهیلات دریافتی، نحوه بازپرداخت اقساط آن و سایر سوابق مثبت و منفی در عمل به تعهدات مستقیم و غیرمستقیم است.
  • آمار استعلام: نشان می دهد که شما به چه میزان در معرض استعلام از سامانه اعتبارسنجی قرار داشته اید.
  • اطلاعات تعهدات عمومی: این بخش حاوی اطلاعات در زمینه سوابق منفی نزد سازمان های دیگر از جمله چک برگشتی، بدهی به مالیات و بدهی به گمرک می باشد.

هر شخص دارای یک رتبه و نمره اعتباری در سامانه می باشد که با استفاده از اطلاعات موجود در شناسنامه اعتباری و به صورت سیستمی تولید می گردد.

چطور می توانید شناسنامه اعتباری خود را مشاهده نمایید؟

زمانی که برای دریافت تسهیلات به شعبه بانک یا موسسه اعتباری عضو سامانه مراجعه می کنید، با پر کردن فرم تقاضای تسهیلات و رضایت نامه دریافت گزارش، متصدی شعبه، شناسنامه اعتباری شما را از سامانه اعتبارسنجی دریافت خواهد کرد. در این هنگام شما می توانید با مشاهده شناسنامه اعتباری خود را اطلاعات موجود در شناسنامه مطلع شوید.

چطور سابقه اعتباری خود را بهبود دهیم؟

برای دستیابی به این مهم توصیه می شود موارد زیر را مدنظر قرار دهید:
1- شناسنامه اعتباری هر شخص بیان کننده وضعیت اعتباری وی تلقی شده و ملاک ارزیابی متقاضیان تسهیلات در کشور می باشد. لذا بکوشید تا شناسنامه اعتباری خود را مثبت و بدون سابقه منفی نگهدارید.
2- اقساط تسهیلات اعتباری دریافتی خود را به موقع پرداخت نمایید و در صورتی که در مواقعی برخی از اقساط را به موقع بازپرداخت ننموده اید به نوعی برنامه ریزی کنید تا اقساط آتی تسهیلات موجود را به موقع و بدون تاخیر واریز گردد. رعایت در پرداخت به موقع و مستمر اقساط موجب وضعیت شناسنامه اعتباری شما خواهد شد.
3- در پذیرش ضمانت تسهیلات دیگر نهایت دقت به عمل آید چرا که در هر گونه تاخیر در بازپرداخت تسهیلات از سوی شخصی که شما ضامن وی شده اید موجب خواهد شد تا شناسنامه اعتباری شما کاهش یابد.
4- اگر تسهیلاتی را دریافت نموده اید و مدت زیادی است که اقساط آن را پرداخت ننموده اید، با مراجعه به بانک خود و ضمن تسویه اقساط معوق و ادامه روند منظم خود در پرداخت اقساط موجب بهبود شناسنامه اعتباری تان شوید.
5- به صورت دوره ای (حداقل سالی یکبار) شناسنامه اعتباری خود را از بانک ها و موسسات اعتباری عضو سامانه دریافت و اطلاعات آن را مورد بررسی قرار دهید.
6- در صورتی که در اطلاعات موجود در شناسنامه اعتباری خود موارد مغایرت وجود داشت، با اعلام موضوع به شعبه بانک آن را مورد بررسی قرار دهید.
7- در پایبندی و ایفای بموقع به تعهدات خود از جمله چک های برگشتی، بدهی های مالیاتی و سایر بدهی های خود کمال دقت را داشته باشند.

چه کارهایی شناسنامه اعتباری شما را مخدوش می کند؟

1- عدم دقت و تاخیر در بازپرداخت اقساط تسهیلات دریافتی
2- سوابق منفی در ایفای تعهدات به بخش های مختلف از جمله سازمان امور مالیاتی، گمرک و ایجاد چک های برگشتی
3- مراجعات متعدد و درخواست های زیاد از شعب مختلف بانک ها برای دریافت تسهیلات اعتباری
4- دریافت تسهیلات اعتباری با اقساط زیاد خارج از توان مالی خود

چطور می توان نسبت به اصلاح موارد مغایرت احتمالی اقدام نمود؟

ممکن است هنگام مشاهده شناسنامه اعتباری خود با مواردی مواجه شوید که با اطلاعات ذهنی شما مغایر باشد. برای بررسی موارد مغایرت، می توانید موضوع را از طریق متصدی بانک پیگیری نمایید.
فرایند کار به این صورت است که متصدی بانک موضوع مغایرت را از طریق راهبر سامانه بررسی می نماید. در صورتی که مشخص شود که اطلاعات نادرست بوده است نسبت به اصلاح اطلاعات شناسنامه اقدام خواهد شد.

سامانه اعتبارسنجی چیست؟

سامانه اعتبارسنجی شرکت مشاوره رتبه بندی اعتباری ایران، تنها سامانه گزارش گری اعتباری جامع و یکبارچه در ایران است که اطلاعات بانک ها و موسسات اعتباری در آن تجمیع شده و بصورت لحظه ای در قالب شناسنامه و رتبه اعتباری در دسترس شعب بانک های کشور قرار می گیرد. در حال حاضر سامانه اعتبارسنجی شرکت حاوی اطلاعات شناسنامه اعتباری افراد و اطلاعات مربوط به تسهیلات و ضمانت نامه های بانکی بعد از سال 1388 می باشد. بانک ها و برخی از موسسات مالی و اعتباری، شرکت های بیمه، شرکت لیزینگ و صندوق ها عضو سامانه اعتبارسنجی بوده و از اطلاعات شناسنامه اعتباری برای اعطای تسهیلات به افراد استفاده می کنند.

چه اطلاعاتی در شناسنامه اعتباری وجود دارد؟

اطلاعاتی که در شناسنامه اعتباری وجود دارد بدون توجه به نوع گزارش، مشتمل بر موارد زیر می باشد:
1- ترسیم کامل وضعیت اطلاعات هویتی مشتری در بانک های مختلف بر مبنای تاریخ به روز رسانی اطلاعات در هر بانک
2- تشریح کامل روند بازپرداخت کلیه تسهیلات دریافتی توسط مشتری در کل نظام بانکی کشور به تفکیک هر قرارداد
3- ترسیم وضعیت تعهدات آتی مشتری.
4- ترسیم وضعیت تعهدات سررسید گذشته و معوق مشتری.
5- ترسیم وضعیت تعهدات غیر مستقیم مشتری.
6- فراهم نمودن امکان اخذ گزارش کامل وضعیت اعتباری ضامن های قراردادهای مختلف مشتری.
7- ارائه گزارش به روز آمار مراجعات مشتری به بانک های مختلف تحت عنوان گزارش آمار استعلام.
8- ارائه گزارش تفصیلی در خصوص تغییرات اطلاعات مهم مرتبط با مشتری مانند تغییرات اطلاعات آدرس مشتری در بانک های مختلف، تغییرات مربوط به اطلاعات هویتی، تغییرات مربوط به انواع وضعیت های منفی مشتری و...
9- متصل بودن کلیه موارد فوق الذکر به یک شناسه منحصر به فرد ملی. فراهم بودن امکان اخذ استعلام و دریافت گزارش اعتباری در خصوص کلیه ذینفعان یک درخواست اعتباری (به عنوان مثال استعلام در خصوص وضعیت اعتباری سهامداران، مدیران و ....).
10- فراهم بودن امکان اتصال سامانه به سایر بانک های اطلاعاتی موجود در کشور جهت درج سوابق منفی هویتی مشتری
11- در حال حاضر علاوه بر اطلاعات تسهیلاتی بانک ها، اطلاعات مرتبط با ضمانت نامه ها، چک های برگشتی، بدهکاران مالیاتی، بدهکاران ماده 14 گمرک نیز دریافت شده و در سامانه بارگذاری شده است.

اجزای شناسنانه اعتباری سامانه اعتبارسنجی

شناسنامه اعتباری شامل آمار استعلام، پایه، استاندارد، پیشرفته و رتبه اعتباری به شرح می باشد:

رتبه اعتباری

رتبه اعتباری، بیانگر اهلیت اعتباری و تمایل به بازپرداخت اقساط تسهیلات اعتباری دریافتی توسط شخص می باشد و با استفاده از سابقه گذشته رفتار اعتباری مشتری به تعیین رفتار احتمالی او در آینده می پردازد.
براساس این گزارش، مشتریان بر اساس اطلاعات مندرج در گزارش اعتباری موجود در سامانه در هفت گروه مختلف طبقه بندی می شوند. این گروه ها شامل C، C+، B-، B ، B+، A وC- می باشند. همچنین سامانه علاوه بر رتبه بندی مشتریان، توصیفی نیز از رتبه مشتری ارائه کرده و استراتژی مناسب را به بانک پیشنهاد می دهد. نکته مهم این است که در تمامی این موارد، سامانه تنها وضعیت تمایل به بازپرداخت مشتری را به تصویر می کشد. به عنوان مثال وقتی رتبه مشتری A (یعنی مناسب ترین وضعیت) می باشد به این معنی است که مشتری بسیار خوبی با قابلیت اطمینان بالاست و می توان خدمات مناسب دیگری را نیز به وی پیشنهاد نمود. این رتبه به این معنی است که با توجه به رفتار مشتری در نظام بانکی کشور طی 5 سال گذشته، در صورتی که این مشتری در آینده از بانک تسهیلاتی را دریافت کند به احتمال فراوان اقساط آن را به موقع بازپرداخت خواهد نمود. همچنین در صورتی که مشتری حایز رتبه C- (یعنی بدترین وضعیت) شود به این معنی است که مشتری بی ثباتی می باشد و به احتمال فراوان تسهیلات اعطایی به وی سوخت می شود.